Yurt Dışına Taşınma Checklist

İçindekiler

Bu sayfa kalıcı veya uzun süreli yerleşim amacıyla yurt dışına taşınanlar içindir — tatil ya da kısa süreli iş/ziyaret seyahati için hazırlık yapıyorsanız, İlk Kez Yurt Dışına Çıkacaklar İçin Rehber sayfasına bakın; orada pasaport, vize durumu, çıkış harcı ve seyahat sigortası gibi kısa süreli seyahat adımları anlatılır ve burada tekrarlanmaz. Aşağıdaki checklist, göç/yerleşim sürecine özgü idari, mali ve lojistik adımları — Türkiye'den ayrılmadan önceki resmi bildirimlerden varıştan sonraki ilk aya kadar — madde madde kapsar. Her ülkenin kendi kuralları farklı olduğundan, işaretli maddelerin çoğunda "ülkenize göre değişebilir" uyarısı ve ilgili ülke sayfamıza yönlendirme bulacaksınız.

1. Türkiye'den ayrılmadan önce — resmi bildirimler

• ☐ Adres/ikametgah bildirimi: T.C. vatandaşları yurt dışına yerleşim yeri değiştirdiğinde bunu bildirmekle yükümlüdür (Adres Kayıt Sistemi mevzuatı). Bildirim, Türkiye'deki nüfus müdürlüğüne değil, bulunduğunuz ülkedeki T.C. konsolosluğuna yapılır; ikincil kaynaklara göre süre 20 iş günüdür ve bildirim yapılmazsa idari para cezası riski, SGK prim/borç birikmesi ve yurt dışı seçmen kaydının aktifleşmemesi gibi sonuçlar doğabilir. Kesin süre ve ceza tutarını konsolosluk.gov.tr üzerinden teyit edin.
• ☐ Askerlik durumu (erkekler için): Yurt dışına yerleşecek erkekler için iki ana yol vardır — belirli bir süre fiilen yurt dışında çalışma/oturma şartıyla dövizle askerlik, veya ilgili konsolosluğa başvuruyla tecil. Şartlar (süre, yaş sınırı, bedel) zamanla değişebildiği için güncel rakamları e-Devlet/MSB üzerinden teyit edin.
• ☐ SGK/Genel Sağlık Sigortası (GSS): Yurt dışına taşınan biri Türkiye'deki GSS kapsamından çıkar; adres bildirimi yapılmazsa prim borcu birikme riski vardır. Yurt dışında geçen süreler, isteğe bağlı ve geriye dönük ödemeyle sonradan "yurt dışı borçlanması" yoluyla Türkiye emeklilik hakkına sayılabilir — bu, taşınmadan önce değil, ileride değerlendirilecek bir konudur.
• ☐ Bankalara, sigorta şirketlerine ve varsa işvereninize/okulunuza güncel yurt dışı iletişim bilgilerinizi (adres, telefon) bildirin.

2. Vize / oturum izni

Bu adımların somut şartları ülkeye göre tamamen değişir; genel sıra şöyledir:

• ☐ Taşınma amacınızı belirleyin (çalışma, eğitim, aile birleşimi, yatırım vb.) — doğru vize/izin kategorisini bu belirler.
• ☐ Giriş vizesi mi, doğrudan uzun süreli oturum izni başvurusu mu gerektiğini öğrenin (ülkeye göre değişir).
• ☐ Varıştan sonra yerel oturum izni/ikamet kartı başvurusunu, çoğu ülkede geçerli olan "varıştan itibaren X gün içinde" kuralını unutmadan planlayın.
• ☐ Oturum izninin yenileme/uzatma takvimini baştan not edin.

Ülkeye özgü vize ve oturum izni adımları için sitemizin ilgili ülke sayfalarına bakın.

3. Evrak

• ☐ Diploma, doğum belgesi, evlilik cüzdanı, sabıka kaydı gibi belgeleri noter onaylı tercüme ettirin.
• ☐ Lahey Sözleşmesi'ne taraf bir ülkeye gidiyorsanız apostil, değilseniz konsolosluk tasdiki sürecini planlayın.
• ☐ Diploma denkliği gerekiyorsa hedef ülkedeki YÖK-muadili kurum veya ENIC-NARIC ağı üzerinden değerlendirme sürecini önceden araştırın.
• ☐ Kritik belgelerin (pasaport, vize, diploma, sağlık kayıtları, mali belgeler) hem fiziksel hem dijital (taranmış) kopyalarını ayrı ayrı saklayın.

4. Para / banka

• ☐ Türkiye'den yurt dışına para transferinde sabit tek bir yasal limit yoktur; limitler bankaya, transfer yöntemine (SWIFT, FAST) ve müşteri segmentine göre değişir — büyük tutarlı transferlerden (ev satışı, birikim) önce bankanızla görüşün.
• ☐ TL hesabınızı kapatmak zorunda değilsiniz; ancak bankaların yurt dışı adresli müşteriler için bazı kısıtlamalar uygulayabileceğini bilerek iletişim bilgilerinizi güncel tutun.
• ☐ Hedef ülkede banka hesabı açma sürecini ve istenen belgeleri (genelde kimlik + ikamet kanıtı) önceden araştırın.

5. Sağlık

• ☐ Türkiye'deki GSS kapsamının sona ereceğini ve hedef ülkede sağlık sigortası/sosyal güvenlik sistemine ne zaman dahil olacağınızın ülkeye göre değiştiğini not edin; iki sistem arasında sigortasız kalınan bir boşluk dönemi olmaması için köprüleme amaçlı özel sağlık sigortası değerlendirin.
• ☐ Aşı kayıtlarınızı güncel tutun; hedef ülkenin okul/iş/oturum izni için istediği aşı şartlarını önceden araştırın.
• ☐ Düzenli kullandığınız reçeteli ilaç varsa, ilacı orijinal kutusunda ve reçeteyle birlikte taşıyın; uzun süreli/yüksek miktarlı ilaç için doktor raporu bulundurun — kurallar hem havayolu güvenlik mevzuatına hem de varış ülkesinin gümrük/ilaç mevzuatına göre değiştiği için havayolunuzun ve hedef ülke gümrüğünün güncel kurallarını ayrıca kontrol edin.

6. Konut

• ☐ Yerinde görmeden uzun süreli kira sözleşmesi imzalamayın; ilk 2-4 hafta için kısa süreli kiralama (geçici konaklama) ile başlamak yaygın bir pratiktir.
• ☐ Uzun süreli kiralama genelde yerel kimlik numarası/banka hesabı/gelir belgesi gerektirir — kısa süreli konaklama, bu idari işlemleri tamamlamak için "köprü" görevi görür.

7. Eşya (nakliyat)

• ☐ 3-6 ay önce: Taşınacak/taşınmayacak eşyaya karar verin, yetki belgeli/sigortalı nakliye firması araştırın, hava kargo (hızlı, pahalı) ile deniz kargo (yavaş, ekonomik) seçeneklerini kıyaslayın.
• ☐ 2-3 ay önce: Nakliyeyi erken rezerve edin (fiyat artışından kaçınmak için), kritik belgeleri eşyadan ayrı, yanınızda taşınacak şekilde ayırın.
• ☐ 1 ay önce: Teslim alma/teslim tarihlerini nakliyeci ile teyit edin, gümrük evraklarının tam olduğunu kontrol edin, geçici konaklamanızı ayarlayın.
• ☐ 1 hafta önce: Acil ihtiyaç çantası hazırlayın, bagaj limitlerini teyit edin, son gümrük evrak kontrolünü yapın.
• ☐ Tehlikeli madde, bozulabilir gıda ve bazı elektroniklerin çoğu uluslararası nakliyede taşınamadığını unutmayın — kesin kısıtlamalar hedef ülkenin gümrük kurallarına göre değişir.

8. Çocuk / okul

• ☐ Önceki okuldan tercüme edilmiş transkript, aşı kayıtları, doğum belgesi ve nakil/disiplin belgesi temin edin.
• ☐ Müfredat/yaş-sınıf denkliğini hedef ülkenin okulu veya bölge eğitim idaresiyle önceden görüşün — bazı ülkelerde yaş bazlı otomatik yerleştirme, bazılarında değerlendirme sınavı uygulanır.
• ☐ Uluslararası okul (IB, İngiliz/Amerikan müfredatı vb.) ile yerel devlet okulu arasındaki seçimi, taşınmanın süresine (geçici/kalıcı) ve dil bariyerine göre değerlendirin.

9. Vergi / ikamet

Bu bölümdeki kurallar ülkeye ve kişisel duruma göre değişir — aşağıdaki bilgi genel bir çerçevedir, kesin/evrensel bir reçete değildir. Adım atmadan önce bir mali müşavire veya vergi dairesine danışmanız önerilir.

• ☐ Türkiye tarafında genel çerçeveyi bilin: Gelir Vergisi Kanunu Madde 4'e göre Türkiye'de "yerleşmiş" sayılma, ikametgahın Türkiye'de olması veya bir takvim yılı içinde kesintisiz olarak altı aydan fazla Türkiye'de oturmakla oluşur; bu kriterleri kaybeden kişi ilke olarak Madde 6 uyarınca dar mükellefe geçer (yalnızca Türkiye kaynaklı gelir üzerinden vergilendirilir).
• ☐ Bu kuralın evrensel olmadığını unutmayın: Anayasa Madde 90 gereği Türkiye'nin taraf olduğu çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları (varsa) iç hukuktaki bu tanımın önüne geçer; asıl vergi mükellefiyetiniz, gittiğiniz ülkeyle Türkiye arasındaki anlaşmanın "mukimlik" kurallarına göre belirlenebilir. Anlaşma yoksa veya farklı hükümler içeriyorsa sonuç değişir.
• ☐ Gideceğiniz ülkenin kendi vergi mukimliği kurallarını (bazılarında 183 gün kuralı, bazılarında farklı testler) ayrıca araştırın — Türkiye'de mükellefiyetin sona ermesi otomatik olarak hedef ülkede mükellef olacağınız anlamına gelmez; tam tersi, geçici bir dönem için çifte mukimlik riski de doğabilir.
• ☐ Türkiye kaynaklı geliriniz (kira, temettü, faiz, Türkiye'de kayıtlı şirket geliri) devam ediyorsa, dar mükellef olsanız bile bu gelirler için Türkiye'de vergi yükümlülüğünüz sürebilir.

10. Varıştan sonraki ilk hafta

• ☐ Yerel adres/oturma kaydını yaptırın (çoğu ülkede varıştan sonra belirli bir süre içinde zorunludur — süre ülkeye göre değişir).
• ☐ Yerel telefon hattı veya eSIM edinin (genelde kimlik gerekir).
• ☐ Banka hesabı açın (genelde pasaport + adres kaydı/oturum izni belgesi istenir).
• ☐ Varsa bölgenizdeki T.C. konsolosluğuna kayıt olun — acil durum ve idari işlemler için faydalıdır.

11. İlk ay

• ☐ Uzun süreli konut/kira sözleşmesi imzalayın.
• ☐ Elektrik/su/doğalgaz/internet aboneliklerini başlatın.
• ☐ Sağlık sistemine kayıt olun (aile hekimi/genel pratisyen seçimi).
• ☐ Ulaşım kartı/aboneliği edinin.
• ☐ Sosyal güvenlik/yerel kimlik numarası başvurusu yapın (birçok ülkede iş, banka, sağlık hizmetleri için ön şarttır).
• ☐ Tüm bildirimlerin (adres, banka, sigorta, konsolosluk) doğru işlendiğini teyit edin.

Bu sıralama genel bir haritadır; adımların kesin süresi ve sırası (örneğin bazı ülkelerde yerel kimlik numarasının banka hesabından önce gelmesi gibi) ülkeye göre değişebilir. Hedef ülkenize özgü vize/oturum, çalışma ve yaşam detayları için sitemizin ilgili ülke sayfalarına bakın; kısa süreli seyahat hazırlığı için ise İlk Kez Yurt Dışına Çıkacaklar İçin Rehber sayfasına dönebilirsiniz.